เมื่อใจจดใจจ่อสำรวจตัวเองเป็น มีคำถามเกิดขึ้นในใจว่าจะใช้วัสดุอะไรดีในการกำจัดขี้ฟันหรือคราบจุลินทรีย์ อุปกรณ์ในการทำความสะอาดฟันมีหลายชนิด ต่างก็มีข้อดีข้อด้อยในตัวของมัน (ในที่นี้จะไม่พูดถึงแปรงธรรมดา เพราะทุกคนใช้อยู่แล้ว) ไหมขัดฟัน คนที่ใช้สองมือเก่งคล่องแคล่วเรียกมีทักษะ ใช้ไหมขัดฟันดี ส่วนมากทำได้แต่ฟันหน้า คนเก่งๆที่จะเข้าถึงฟันหลังได้มีน้อย ไหมขัดฟันใช้ได้แต้ในซอกฟัน ขี้ฟันติดด้านกระพุ้งแก้ม และด้านลิ้นใช้ไม่ได้ ต้องงใช้แปรงอีกชนิดหนึ่งมีกอเดียว แปรงซ้ำทีละซี่จึงเกลี้ยง คนอายุมากปวดข้อนิ้วมือ ใช้ยากเพราะต้องใช้สองมือ แปรงซอกฟัน แปรงอันเล็กๆใส่เข้าไปในซอกฟัน สะดวกสบายมีรูปแบบทันสมัยใช้ง่าย คนที่ปวดข้อมือใช้ได้ดีเพราะใช้มือเดียว ใช้ในคนที่ซอกฟันโต เนื่องจากกระดูกละลายจากสาเหตุโรคปริทันต์(รำมะนาด) ใช้ได้เฉพาะในซอกฟันเช่นกัน ด้านกระพุงแก้มด้านลิ้นใช้ไม่ได้ ต้องใช้แปรงกอเดียวแปรงทีละซี่จึงจะสะอาด ไม้จิ้มฟันเป็นเครื่องมือทำความสะอาดซอกฟันที่แบ่งชั้นวรรณะไปในตัว เรียกว่าซอกฟันคนรวย และซอกฟันคนจน เพราะการใช้ไหมขัดฟัน และไหมขัดฟันมีรายจ่ายตามมา ทุกสองเดือนหมดสภาพต้องเปลี่ยนใหม่ การแปรงฟันอย่างเดียวแก้ปัญหาไม่ได้จะเป็นโรคไม่มีที่สิ้นสุด ต้องมีเครื่องมือทำความสะอาดซอกฟัน ถ้าใช้สิ่งประดิษฐ์จากโรคทางวิทยาศาสตร์ สะอาดสะดุดตาน่าใช้เราเพลินใจ ในทางกลับกันมันทำให้เรากลับคิดไม่เป็น รางเลือนถ้าไม่มีไหมขัดฟัน และแปรงซอกฟัน เราก็ต้องยอมจำนนต่อเชื้อโรค ใช้อย่างอื่นไม่เป็น บางคนไหมขัดฟันหมด แปรงซอกฟันยังไม่ซื้อ จึงไม่ได้ทำความสะอาดซอกฟัน แต่เชื้อโรคที่เกาะติดรอบๆฟันเราทำงานตลอดเวลา ไม่ได้ให้อภัยเราที่ยังไม่ได้ซื้อแปรงซอกฟันมาใช้ มันยังคงปล่อยสารพิษไปเรื่อยๆ ผลคือเราทำร้ายตัวเราเองทางอ้อม ถ้ารู้จักใช้ไม้จิ้มฟันก็จะมีปัญญาเกิดขึ้นว่า ในความต่างจะมีความเหมือน แม้วัสดุแตกต่างกันแต่สิ่งที่เหมือนกันคือ เอาเชื้อโรคออกได้ ข้อดีของไม้จิ้มฟัน ราคาถูก หาง่าย เอาเชื้อโรคออกได้ทุกด้านรอบตัวฟัน เป็นสโลแกน มือเดียวอันเดียวลดเลี้ยวทั่วทั้งปาก ใช้ไม้จิ้มฟันครึ่งอันฝึกขัดไปทั้งปาก ไม่รวยก็มีสุขภาพดีได้ นอกจากนี้ใช้แล้วไม่เป็นมลภาวะ ถ้าเราทิ้งด้ามแปรงหนึ่งล้านอัน และทิ้งไม้จิ้มฟันหนึ่งล้านอันจะเห็นว่าสิ่งแวดล้อมเป็นพิษต่างกัน ใช้ไม้จิ้มฟันลดการผลิตการใช้พลังงาน ลดการขาดดุลการค้ากับต่างชาติ ไม้จิ้มฟันเป็นธรรมชาติบำบัด เราใช้วัสดุจากธรรมชาติ นิสัยการบริโภคเป็นพฤติกรรมหนึ่งที่ช่วยส่งเสริมสุขภาพช่องปาก ควรรับประทานอาหารเป็นเวลา จะลดอัตราการเป็นโรคเหงือกอักเสบ และฟันผุได้ดี ตามจริงถ้าเราใช้ปัจจัยภายใน ใช้มือเราเก่งคล่องแคล่ว เราจะรับประทานอาหารหลายมื้อก็ได้ แต่ความขยันตรงส่วนนี้มีน้อย จึงควรรับประทานเป็นเวลา รับประทานอาหารที่ทำความสะอาดไปในตัว เรียกอาหารหยาบ เช่นผักผลไม้ ถ้าอาหารนิ่มเหนียว เช่นช็อกโกแลต ขนมเค้ก จะติดฟันง่ายทำให้ฟันผุ ถ้าเรามีวินัยดีใจจดใจจ่อต่อ สำรวจช่องปากอยู่เสมอ สิ่งเหล่านี้ก็ไม่เป็นอุปสรรค ถ้าเราใจจดใจจ่อสำรวจสังเกาะติดรอบฟันเราอยู่เสมอ ก็เท่ากับเราเริ่มต้นดี สำเร็จไปครึ่งหนึ่ง เพราะเหมือนกับเราได้ขูดหินปูนไปทุกวันในตัว ขึ้นกับประสิทธิภาพของการใช้มือเรา ถ้าใช้มือได้เก่ง มาหาหมอหนึ่งปีครั้ง สองปีครั้ง ก็ไม่มีปัญหาอะไร บางคนหลายๆปีมาครั้งก็ไม่มีปัญหา ถ้าเป็นโรคระยะปานกลาง และไม่มีทักษะในการทำความสะอาดด้วยตนเอง ควรมาปีละสองครั้ง ในรายที่เป็นโรคระยะรุนแรง ถึงจะมีความสามารถเพียงใดก็ไม่สามารถเอาคราบจุลินทรีย์ออกได้เกลี้ยง ควรจะมาบ่อยตามคำแนะนำของหมอ บางคนต้องมาทุกเดือน ทุกสองเดือน ทุกสามเดือน ระยะนี้เรียกว่าตกเป็นทาสของการรักษาแล้ว แต่คนไข้ส่วนมากไม่ค่อยเข้าใจ จะบอกว่าหมอเลี้ยงไข้ ความจริงคนไข้จะมีความสามารถเพียงใด ก็ช่วยตนเองไม่ได้แล้วระยะนี้
สรุปฝึกตนเองให้มีวินัย หมั่นสำรวจสังเกาะติด และหมั่นเอาออกเป็นประจำ ก็จะมีสุขภาพช่องปากดีตามมา เหมือนกับทำปัจจุบันให้ดีที่สุด อนาคตจะไม่ป่วย