คนส่วนมากคงไม่ปฏิเสธว่าไม่เคยปวดฟัน ง่ายนิดเดียวไปหาหมอฟัน สมัยนี้เทคโนโลยีก้าวหน้า เครื่องทำฟันทันสมัย หมอจบปริญญาสูงๆ แปรงสีฟันทันสมัยมีทุกรูปแบบ ยาสีฟันผสมฟลูอไรด์ป้องกันฟันผุ เรามีความสุขจากการใช้ประโยชน์ จากสิ่งทันสมัยเหล่านี้อย่างสะดวกสบาย เราคิดว่ามันต้องดีเพราะทันสมัย แต่เคยคิดบ้างไหมว่าทำไมเรายังปวดฟัน เหงือกมีเลือดออก เหงือกบวม ซ้ำแล้วซ้ำอีก 

        วันนี้ปวดซี่นี้อีกสองเดือนปวดซี่ใหม่ ปีหน้าซี่ต่อไปผุ อีกสามปีซี่ต่อไปโยก สิ่งทันสมัยเหล่านี้ให้ประโยชน์อะไรกับความเป็นโรคต่อเนื่องของเรา โรคภัยไข้เจ็บน่าจะหมดไป เพราะเราก็แปรงฟันทุกวันแล้ว ในการแก้ปัญหาให้กับตนเองในการดำเนินชีวิตอย่างไรไม่ให้เป็นโรค เรามองแต่ภายนอกตัว เรามองหาอะไรที่เขาผลิตใหม่ๆมาใช้ มองหาอะไรภายนอกมาใส่เพิ่มให้กับฟันที่ผุ และให้กับเหงือกที่บวม ไปหาหมอสิ่งที่เราได้เพิ่มมาคือ เทคนิกการักษาโรคแบบใหม่ๆและยา ต่อจากนี้เราก็เป็นโรคอีก ถ้าเราไม่แก้จากภายในตัวก่อน มองหาศักยภาพภายในตัว และสร้างมันขึ้นมา เราก็เป็นคนคนหนึ่งที่ต้องเวียนว่ายอยู่กับความเจ็บปวดไม่มีที่สิ้นสุด ที่เจ็บปวดยิ่งกว่านั้น คือค่ารักษาพยาบาล เรากลับไม่บ่นว่าหมอขูดรีด ถ้าเราสำรวจจากภายในตัวเรา จะพบสิ่งที่ก็ติดรอบฟัน ภาษาชาวบ้านเรียกขี้ฟัน ซึ่งก็คือคราบจุลินทรีย์ มีลักษณะละเอียดมองเห็นไม่ชัด เหนียวเกาะติดรอบๆฟันทุกซอกทุกมุมตลอดเวลา แปรงฟันธรรมดาไม่สามารถเอาออกหมดได้ ถ้าเราไม่ฝึกศักยภาพเอามันออก แม้จะมีหมอฝีมือดีแค่ไหน เราก็เป็นโรคอยู่นั่นเอง
เหตุตรงกับผล ซึ่งก ็คือเชื้อโรคปล่อยพิษอยู่ตลอดเวลา แต่เหตุที่เราเอาไปแก้ เราไม่ใช้มือซึ่งเป็นปัจจัยภายในตัวเรา เราใช้ปัจจัยภายนอกตัวเราไปหาหมอ ให้หมอเอาเชื้อโรคออกให้ โดยที่เราไม่มีส่วนร่วมช่วยตนเองเลย ผลคือเชื้อโรคออกชั่วคราวแล้วมาเกาะติดใหม่ เพราะเหตุเรารับประทานทั้งวัน หมอไม่สามารถเอาเชื้อโรคออกให้เราตลอดเวลา     

       ผลคือเรามีเหงือกเลือดออก บวม มีหินปูนเกาะรอบตัวฟัน ฟันผุ ปวด และโยกซ้ำแล้วซ้ำอีก มากยิ่งขึ้นไปตามกาลเวลา นี่คือเหตุตรงกับผล ถ้าเราคิดว่าสุขภาพดี น่าจะเริ่มจากตัวเราก่อน ก็ต้องมีคำถามว่าจะทำอย่างไร จะให้ได้ผลดี เราต้องหมั่นสำรวจตรวจสอบตนเองทุกวัน และรู้ได้อย่างไรว่าสะอาดแล้ว เราต้องหมั่นสังเกตรอบๆฟันมีอะไรก็ติดหรือเปล่า เอาออกหมดหรือยัง ยิ้มให้กระจกทุกวัน มีอะไรติดหมั่นเอาออก ถ้าเรามีความรู้สึกอย่างนี้เกิดข้นในใจ คือใจจดใจต่อ หมั่นสำรวจตนเองว่าทำความสะอาดฟันเกลี้ยงหรือยัง

       แปลว่าเรามีพฤติกรรมการดูแลรักษาสุขภาพช่องปาก สุขภาพจะไปไหนเสียก็เป็นของเราวันยังค่ำ ท่านได้สร้างมันมาหรือยัง ถ้าสร้างได้แปลว่ามีวินัย วินัยกำหนดความเจ็บป่วย กำหนดชะตาชีวิต ให้ไม่ต้องทนทุกทรมานกับความเจ็บปวด และเสียเวลากับการเดินทางมานั่งรอคิวยาวๆ บางคนมาหาหมอฟันเพิ่มทุกปี แต่มีฟันปลอมเพิ่มขึ้นตามกาลเวลาแต่มือตนเองไม่ได้ใช้เก็บไว้เฉยๆ กลับเป็นพึ่งมือผู้อื่นตลอดกาล จากที่กล่าวทั้งหมดจะเห็นว่า หากเราไม่จัดการกับสุขภาพของตนเองแล้ว ก็คงไม่มีผู้ใดจะมาดูแลให้เราได้ตลอดเวลา ตัวเราย่อมต้องดูแลตัวเราเอง หมอคือบุคคลที่อยู่ภายนอก เพราะฉะนั้นเราต้องจัดการกับสุขภาพของเราก่อนที่จะพึ่งผู้อื่น ในคราวต่อไปเราจะมาทราบกันว่า ถ้าเราจะดูแลสุขภาพช่องปากจะทำอย่างไรบ้าง ก่อนจบวันนี้ขอฝากทุกท่านมีวินัยในการดูแลสุขภาพช่องปากของตนเอง